.avatar.yuku.com/u "Unregistered(d)'s Avatar")
Korijeni i prapreci crnogorskog plemena Vasojevica
Nasli Vasa poslije es vjekova
Uz temelj stare crkve na Noici kod Lijeve Rijeke, de je upravo podignuta nova bogomolja posvecena Svetom arhangelu Mihailu, krsnoj slavi Vasojevica, otkriven grob i posmrtni ostaci Vjeruje se da kosti pripadaju rodonacelniku glasovitog i izuzetno brojnog i razgranatog plemena
Crkva Svetog arhangela Mihaila na Noici
Ovogodinju krsnu slavu, Svetog arhangela Mihaila, odnosno Arandelovdan, Vasojevici, koji tvrde da su "najvece srpsko pleme", docekali su sa novom crkvom posvecenom, naravno, arhangelu Mihailu. Na Noici, nedaleko od mjesnog centra Lijeve Rijeke, na mjesnom groblju, na kojem su do prije koju godinu stajali samo zatravljeni temelji i obrisi nekadanje crkve, trudom i srcem Vasojevica, niklo je zdanje posveceno ovom velikom svetitelju, ali i dostojan spomenik njiovom dalekom prapretku Vasu.
Bio je to poduhvat od izuzetnog znacaja za sve Vasojevice, kako one koji sada ive na prostoru od Noice, odnosno od Lijeve Rijeke do Cakora, na jednoj, i Bijelog Polja na drugoj strani (ili kako oni imaju obicaj da kau: od Noice do Ljenice), tako i za sve nebrojene koji su odavde vjekovima odlazili i raseljavali se irom svijeta, noseci i pomno cuvajuci uspomenu na svoje porijeklo.
Grob "praroditelja" Vasa
Crkveni prag - $edok vremena
- Ovakvi poduhvati ne znace samo fizicko obnavljanje crkvenih zdanja nego i obnovu svekolikog duhovnog tkiva - veli pjesnik Ilija Lakuic, pre$ednik Odbora za obnovu crkve na Noici. U ovom slucaju se ne radi samo o kultnom mjestu naih predaka - to je, naravno, od ogromnog znacaja - nego i o najutemeljenijem mjestu naeg istorijskog bica, cije obnavljanje garantuje i pouzdanije temelje nae buducnosti.
Sve donedavno, do pocetka radova na obnovi ove crkve, medutim, niko nije ni slutio kakvu tajnu kriju njeni temelji, koliko je ona interesantna i u arheolokom i u antropolokom smislu - da se u njima nalazi grob i izuzetno dobro sacuvani posmrtni ostaci prapretka i rodonacelnika ovog plemena - Vasa, po kojem je pleme i dobilo ime.
Nema, naravno, pisanih tragova niti kakvih drugih sigurnih dokaza kada je bio sagraden ovaj skromni hram, ali se vjeruje da je to moglo biti nede u drugoj polovini cetrnaestog vijeka. U svakom slucaju, na osnovu izlizanog kamenog praga na ulaznim vratima moe se skoro nepogreivo ustvrditi da je crkva veoma stara i da je dugo bila u upotrebi.
Bila je sazidana od sitno lomljenog kamena iz neposredne blizine, dok su voltovi bili od sige koja je odnekud izdaleka donoena, poto je, koliko se zna, nema nide u Vasojevicima. Za krov su koricene iroke kamene ploce vadene iz majdana na katunu Planinica udaljenom nekoliko kilometara od Noice.
Crkva je, po prilici, bila u upotrebi sve dok, nakon jedne velike pobjede Vasojevica nad Turcima, polovinom sedamnaestog veka, u Lijevoj Rijeci nije podignuta nova crkva. Zidinu, dobro nacetu zubom vremena, dokusurila je potom austrougarska vojska u Prvom svetskom ratu kada su na oblinjem uzvienju od njenog kamena sazidali anac, po cemu se taj brijeg i danas tako zove.
Poto je stara crkva na Noici bila sasvim skromnih dimenzija, odluceno je da se sada podigne neto veci hram kako bi se u patosu sacuvali i zatitili stari temelji.
O braci i sinovima
Po legendi, Vaso je imao jo cetiri brata: Pipa, Ozra, Krasa i Ota. Od njih su nastala plemena Piperi i Ozrinici u Crnoj Gori i Krasnici i Hoti u Albaniji. A sam Vaso je, navodno, imao cetiri sina - Raja, Novaka, Mija i Ðura.
Najmladi Ðuro se odselio u Crmnicu i od njega je nastalo veliko bratstvo Ðurovici, a od ostala tri Vasova sina razvile su se tri velike bratstvenicke grupe u Vasojevicima - Rajevici, Novakovici i Mijomanovici.
Danas, dodue, u Vasojevicima nema nijednog takvog prezimena jer su se bratstva dalje dijelila i cijepala na manje podgrupe, ali svi tacno znaju ko od koga vodi porijeklo i svaki iole stariji coek moe nabrojiti sve pasove svojih predaka do samog rodonacelnika plemena.
Taj broj se vec popeo na dvaes pasova i ako se uzme pro$ek od oko trideset godina od pasa do pasa koji se u nauci smatra objektivnim, potvrduje se predanje da su Vasojevici na ovim prostorima najmanje es vjekova.
Da bi sve to bilo strucno i valjano uradeno, pozvana je i ekipa arheologa, Milan Pravilovic, Mitra Cerovic i Olivera iic, koja je odmah zakljucila da su, ne samo temelji crkve, nego i svo groblje oko crkve, sa arheolokog stanovita vrlo interesantni, da su tu nesumnjivo sacuvani tragovi barem pet-es minulih vjekova.
Kad je pocelo otkopavanje temelja i uklanjanje debelih naslaga ilovace, odmah pored nekadanjeg ulaza u crkvu, sa lijeve strane, na dubini od skoro dva metra, ukazala se iroka, ravna ploca. Bio je to znak da je u pitanju grobnica, sigurno veoma stara i svakako neke znamenite licnosti, cim se nalazi na tom mjestu, uz ulaz u crkvu. Stoga je u pomoc pozvana i ekipa antropologa na celu sa profesorom dr Boinom Ivanovicem.
Cim je podignuta pokrovna ploca, ukazala se grobnica, oivicena sa cetiri dugacke ploce i ispunjena dvadesetak santimetara debelim slojem najfinije, kao brano sitne ilovace, u kojem su se odmah ukazale veoma dobro ocuvane ljudske kosti.
Naravno, naucnicka opreznost, ozbiljnost i odgovornost, nisu dopustili profesoru Ivanovicu da odmah kae neto odredenije:
- Izvjesno je da se radi o vrlo starom coeku, pravom dinarcu, da je rec o veoma dobro ocuvanim posmrtnim ostacima, za ono vrijeme gorostasno razvijenog coeka, iako su veoma dugo u zemlji - kae Ivanovic i objanjava da su kosti tako dobro sacuvane zahvaljujuci upravo ilovaci koja se vremenom nataloila u grobu i prosto balsamovala skelet.
Vasojevici su, pak, tvrdo ubijedeni da su poslije es vekova nali grob svog prapretka Vasa, jer je poznato da je to mjesto uz temelj crkve, po crkvenim kanonima rezervisano za njenog ktitora, tim pre to je sasvim sigurno da u to doba na ovim prostorima nije bilo neke druge znacajnije, ni duhovne ni svjetovne, licnosti koja bi zasluila to grobno mjesto.
To uvjerenje temelje i na pisanim tragovima i na predanju u kojem ivi uvjerenje da je ovu crkvu podigao Vaso sa sinovima i da je potom i sahranjen tu nede pored crkve.
Cuvari tradicije
A prvi pomen Vasojevica, inace, datira iz 1444. godine. Konstantin Jirecek, naime, navodi jedan dokument iz tog vremena koji se cuva u Dubrovackom arhivu. Izvjesni Brajan Prodanic se ali dubrovackom sudu kako mu je eset gortaka, Pipera, Bjelopavlica i Vasojevica, napalo trgovacki karavan, ubilo brata i opljackalo robu.
Ako se zna da je potrebno barem sto godina da se nekom lokalitetu ili plemenskoj zajednici ustali ime po nekom od istaknutih predaka, onda se narodno predanje da je prapredak Vasojevica na ove prostore doselio polovinom cetrnaestog veka u potpunosti potvrduje.
U narodnom predanju se, inace, spominje i Vasoje i Vaso.
Po jednima, rijec je o jednoj te istoj licnosti, a po drugima poznatiji i mladi Vaso je potomak, unuk ili praunuk Vasojev. Predanje je, medutim, nedvosmisleno da je rodonacelnik Vasojevica direktni potomak Nemanjica, praunuk Nemanjinog sina Vukana. Po jednom vjerovanju, on je kao prebjeg ovamo doselio poslije Kosovske bitke, a po drugima to se desilo znatno ranije i doseljavanje je teklo znatno sporije. I iz sasvim drugog pravca - preko umadije u Madarsku, odatle u Dalmaciju, pa potom preko Hercegovine i istocne Bosne u Lijevu Rijeku.
Vasojevici su tu ivjeli sve do sedamnaestog vijeka, proirujuci pomalo teritoriju na racun okolnih plemena, a tek tada je krenula njihova ekspanzija u dolinu Lima i druge krajeve van stare postojbine. Kud god su se selili, medutim, ljubomorno su cuvali svoje tradicije i veoma naglaeno uvijek isticali svoje porijeklo i korijen, danas razgranat do gotovo nevjerovatnog broja bratstava.
-------
Ljudi koji su pravili istoriju
Uz temelj stare crkve na Noici kod Lijeve Rijeke, de je upravo podignuta nova bogomolja posvecena Svetom arhangaleu Mihailu, krsnoj slavi Vasojevica, otkriven grob i posmrtni ostaci Vjeruje se da kosti pripadaju rodonacelniku glasovitog i izuzetno brojnog i razgranatog plemena
Selo Lopate
Kako u svojoj knjizi "Pleme Vasojevici" pie profesor dr Radoslav Jago Veovic, od tri bratstvenicke grupe, ovog plemena, najjaca i najbrojnija je ona koja je postala od Vasovog najstarijeg sina Raja. Nju cine tri podgrupe bratstava: Lopacani, Dabetici i Kovacevici.
Lopacani su:
Raketici, Radulovici, Popovici odnosno Veovici, Marsenici, Vulevici, Bojovici, Ðukici, Miloevici, Velidiknici, Cukici, Golubovici, Lalevici, Rajicevici, Ivanovici, Novovici, Vasovici, Pavicevici, Dragicevici, Mikovici, Neradovici, Aleksici, Vukainovici, Spasojevici, Stojanovici, Stojkovici, Vukicevici, Boricici, Labani, Mijovici, Radunovici, Radivojevici, Vukanici, Ugrenovici, Jelici, Perovici, Mirkovici, Ivanovici, Kikovici, Karadici, Sakovici, Folici, Zulevici... (Lopacani se, inace, tako zovu po selu Lopate iznad Lijeve Rijeke odakle poticu).
General Radomir Veovic
I Miloevic iz Vasojevica
Drugi ogranak Rajevica - Dabetici - su:
Dabetici, Deletici, Lekici, Ðekici, Novovici, Rajovici, Vukovici, Mircici, Labovici, Rosnici, Cirovici, Grozdanici, Lazarevici, Stanisavici - Ilici, Laskovici, Radunovici - Drndari, Kuburovici, Osmanlijici, Vulinici, Zonjici, Dragojevici, Ivanovici - Sjenoecani (od kojih su Bakici i Rajovici), zatim Arsenijevici, Protici, Vuksanovici, Lakicevici, Stanici, Lalici, Laici, urici, Kojici, Mitrovici, Palevici i Garcevici.
Treci ogranak - Kovacevici - su:
Kastratovici, Vojvodici, Micovici, Akovici, Ðuriici, Martinovici, Jojici, Simovici, Carevici, Medonici, Ðurkovici, Stanici, Otaevici, Bradici, Marijanovici, Rakici, Plavici, Ruici, Obradovici, Savici, Miketici, Jukici, Vuksanovici, Zekici, Vucicevici, Katanici, Vulici, arovici, Novicici, Aletici, Bacanovici, Dedovici, Ðinovici, Milovici, Taici i dr.
Od drugog Vasovog sina, Novaka, postala su bratstva:
Milikici, Tomovici, Radevici, Ðekici, Mujovici, Kicovici, Lakuici, Racici(ciji su ogranci Jelici i Vukici), zatim Asanovici, Boricici, LJubici, Nikolici, Miloevici, Pantovici, Zekovici, Radunovici, Radonjici, Malevici, Ivanovici u Slatini, potom Dujovici, Marnici, Bakici, Prelici, Dragovici, Culafici, Mimovici, Adici, Babovici, Cakici, Vukovici, Durovici, Radojevici, Lakovici, Orovici, Kocanovici, Salevici, Bandovici, Radojevici, Radosavljevici, Vukadinovici, Mitrovici, Ðekovici, Matovici, Zujovici itd.
Konsulov grob
Njego je, istini za volju, Nikoli Miloevicu, cijeg se ugleda i uticaja u Vasojevicima nesumnjivo plaio, na mjestu njegove pogibije podigao spomenik, ali je Njegoev naslednik, knjaz Danilo, naredio da se spomenik srui i da ne ostane traga od njega, cime je posredno potvrdio da je cetinjski dvor poradio o glavi ovog glasovitog Vasojevica. Spomenik je sruen, ali mu je narod zagarackog kraja podigao drugi - mjesto njegove pogibije se i danas zove Konsulov grob.
I treca bratstvenicka grupa, Mijomanovici, od Vasovog treceg sina Mija, kao i prethodne dve, ima svoje podgrupe, a uglavnom joj pripadaju sledeca bratstva:
Delevici, Cemovici, Joksimovici, Micovici, Ceranici, Markovici, tipalji, Zecevici, Sajicici, Maslovarici, Dubaci, Guberinici, Fatici, Novovici, Mikovici, Vukovici, Leposavici, Ðerkovici, Turovici, Jovovici, Vucelici, Vujovici, Savovici, Vukicevici (razliciti od Vukicevica Lopacana), Stijovici, Corci - unjevici, Bajici, arbajici, Maliici, Nedici i Krucici.
Valja napomenuti da su svi ovi podaci uzeti iz knjige dr Veovica "Pleme Vasojevici", objavljene prije ezdeset godina i da moe biti i nisu potpuni, da su se neka bratstva moda u meduvremenu istraila ili se koje novo razvilo, ali je sasvim sigurno da svi Vasojevici dobro znaju i ljubomorno cuvaju uspomenu na svoje porijeklo, cak i kada se u pojedinim bratstvenickim grupama, kao to se vidi, ponavljaju pojedina prezimena.
Svi, Vasojevici, medutim, prvenstveno isticu da su sa Noice, iz Lijeve Rijeke, de je ivio njihov prapredak Vaso i de se i danas, pored ostataka njegove crkve, nalaze i tragovi njegove kuce.
Inace, ne bez ponosa, Vasojevici u svakoj prilici isticu i ko sve vodi porijeklo iz svog plemena. Prije svih svakako, oca srpske pismenosti, Vuka Stefanovica Karadica i Karadorda Petrovica (kralj Petar Prvi Karadordevic je jo prije dolaska na prijesto tajno da novac da se u Kraljima kod Andrijevice, na mjestu odakle je u Srbiju odselio njegov predak, podigne kuca koja i danas postoji).
Odavde je, kako Vasojevici tvrde, potekao i vojvoda Lazar Mutap, i Svetozar Markovic, i vojvoda Petar Bojovic, pa vojvoda Miljan Vukov, vojvoda Gavro Vukovic, Jovan ujovic, iguman Mojsije Zecevic, da se i ne govori o mnogobrojnim generalima, narodnim herojima, umetnicima i stvaraocima (pisci Mihailo Lalic i Radovan Zogovic i slikar Jovan Zonjic svakako su nezaobilazni i najistaknutiji) i drugim znamenitim licnostima iz novije istorije. Pored ostalih, i doskoranji pre$ednik SR Jugoslavije, Slobodan Miloevic, porijeklom je Vasojevic.
Vojvoda Gavro Vukovic
Dvije brigade u dva rata
Po ulozi koju su imale, ne samo u istoriji ovoga kraja i plemena, po svojoj sudbini, posebno su, cini se, zanimljive licnosti kneza Nikole Miloevica Vasojevica, zvanog Nikola Konsul, i denerala Radomira Veovica.
Za Nikolu Miloevica (ivio u prvoj polovini devetnaestog vijeka) Radomir Guberinic u knjizi o njemu kae da je bio visoki ruski oficir i vojni atae u Carigradu, glavni ininjer Knjaevine Srbije i prvi projektant magistralnog puta Beograd-Bar, turski general, engleski konzul, osnivac prve srpske kole u Turskoj, putopisac, pjesnik, rodoslovik i kartograf, Evropljanin sa cetiri dravljanstva, koji je govorio trinaest jezika, osnivac i prvi knjaz Knjaevina Vasojevica.
Ubijen je 1844. godine iz za$ede koja mu je, izgleda po Njegoevom naredenju, pripremljena u Zagaracu, nedaleko od Danilovgrada, na putu iz Vasojevica prema Cetinju, kamo je iao na Njegoev poziv.
Vasojevici su u balkanskim i Prvom svetskom ratu imali dvanaes bataljona vojske, odnosno dvije brigade. Gornjovasojevickom je komandovao deneral Radomir Veovic, jedno vrijeme bio i ministar vojni Crne Gore.
U nizu kontroverzi, koje i do danas traju oko ove znacajne licnosti, posebno se pamti njegov govor koji je 1922. godine odrao na Knjaevcu u Andrijevici prilikom otkrivanja spomenika poginulim Vasojevicima u balkanskim i Prvom svetskom ratu.
Tada vec penzionisani deneral je stao pred stroj svojih preivjelih boraca, postrojenih ispred spomenika poginulih drugova i rekao samo ovo:
- Junaci! Ja sam danas najsrecniji i najnesrecniji coek na svijetu. Najsrecniji to ovaj spomenik junacima palim za slobodu podiemo u miru i slobodi, a najnesrecniji to na njemu nema moga imena.
B.S.
Nikola Konsul- crte slikarke Beke Maslicic
Kraj
Nasli Vasa poslije es vjekova
Uz temelj stare crkve na Noici kod Lijeve Rijeke, de je upravo podignuta nova bogomolja posvecena Svetom arhangelu Mihailu, krsnoj slavi Vasojevica, otkriven grob i posmrtni ostaci Vjeruje se da kosti pripadaju rodonacelniku glasovitog i izuzetno brojnog i razgranatog plemena
Crkva Svetog arhangela Mihaila na Noici
Ovogodinju krsnu slavu, Svetog arhangela Mihaila, odnosno Arandelovdan, Vasojevici, koji tvrde da su "najvece srpsko pleme", docekali su sa novom crkvom posvecenom, naravno, arhangelu Mihailu. Na Noici, nedaleko od mjesnog centra Lijeve Rijeke, na mjesnom groblju, na kojem su do prije koju godinu stajali samo zatravljeni temelji i obrisi nekadanje crkve, trudom i srcem Vasojevica, niklo je zdanje posveceno ovom velikom svetitelju, ali i dostojan spomenik njiovom dalekom prapretku Vasu.
Bio je to poduhvat od izuzetnog znacaja za sve Vasojevice, kako one koji sada ive na prostoru od Noice, odnosno od Lijeve Rijeke do Cakora, na jednoj, i Bijelog Polja na drugoj strani (ili kako oni imaju obicaj da kau: od Noice do Ljenice), tako i za sve nebrojene koji su odavde vjekovima odlazili i raseljavali se irom svijeta, noseci i pomno cuvajuci uspomenu na svoje porijeklo.
Grob "praroditelja" Vasa
Crkveni prag - $edok vremena
- Ovakvi poduhvati ne znace samo fizicko obnavljanje crkvenih zdanja nego i obnovu svekolikog duhovnog tkiva - veli pjesnik Ilija Lakuic, pre$ednik Odbora za obnovu crkve na Noici. U ovom slucaju se ne radi samo o kultnom mjestu naih predaka - to je, naravno, od ogromnog znacaja - nego i o najutemeljenijem mjestu naeg istorijskog bica, cije obnavljanje garantuje i pouzdanije temelje nae buducnosti.
Sve donedavno, do pocetka radova na obnovi ove crkve, medutim, niko nije ni slutio kakvu tajnu kriju njeni temelji, koliko je ona interesantna i u arheolokom i u antropolokom smislu - da se u njima nalazi grob i izuzetno dobro sacuvani posmrtni ostaci prapretka i rodonacelnika ovog plemena - Vasa, po kojem je pleme i dobilo ime.
Nema, naravno, pisanih tragova niti kakvih drugih sigurnih dokaza kada je bio sagraden ovaj skromni hram, ali se vjeruje da je to moglo biti nede u drugoj polovini cetrnaestog vijeka. U svakom slucaju, na osnovu izlizanog kamenog praga na ulaznim vratima moe se skoro nepogreivo ustvrditi da je crkva veoma stara i da je dugo bila u upotrebi.
Bila je sazidana od sitno lomljenog kamena iz neposredne blizine, dok su voltovi bili od sige koja je odnekud izdaleka donoena, poto je, koliko se zna, nema nide u Vasojevicima. Za krov su koricene iroke kamene ploce vadene iz majdana na katunu Planinica udaljenom nekoliko kilometara od Noice.
Crkva je, po prilici, bila u upotrebi sve dok, nakon jedne velike pobjede Vasojevica nad Turcima, polovinom sedamnaestog veka, u Lijevoj Rijeci nije podignuta nova crkva. Zidinu, dobro nacetu zubom vremena, dokusurila je potom austrougarska vojska u Prvom svetskom ratu kada su na oblinjem uzvienju od njenog kamena sazidali anac, po cemu se taj brijeg i danas tako zove.
Poto je stara crkva na Noici bila sasvim skromnih dimenzija, odluceno je da se sada podigne neto veci hram kako bi se u patosu sacuvali i zatitili stari temelji.
O braci i sinovima
Po legendi, Vaso je imao jo cetiri brata: Pipa, Ozra, Krasa i Ota. Od njih su nastala plemena Piperi i Ozrinici u Crnoj Gori i Krasnici i Hoti u Albaniji. A sam Vaso je, navodno, imao cetiri sina - Raja, Novaka, Mija i Ðura.
Najmladi Ðuro se odselio u Crmnicu i od njega je nastalo veliko bratstvo Ðurovici, a od ostala tri Vasova sina razvile su se tri velike bratstvenicke grupe u Vasojevicima - Rajevici, Novakovici i Mijomanovici.
Danas, dodue, u Vasojevicima nema nijednog takvog prezimena jer su se bratstva dalje dijelila i cijepala na manje podgrupe, ali svi tacno znaju ko od koga vodi porijeklo i svaki iole stariji coek moe nabrojiti sve pasove svojih predaka do samog rodonacelnika plemena.
Taj broj se vec popeo na dvaes pasova i ako se uzme pro$ek od oko trideset godina od pasa do pasa koji se u nauci smatra objektivnim, potvrduje se predanje da su Vasojevici na ovim prostorima najmanje es vjekova.
Da bi sve to bilo strucno i valjano uradeno, pozvana je i ekipa arheologa, Milan Pravilovic, Mitra Cerovic i Olivera iic, koja je odmah zakljucila da su, ne samo temelji crkve, nego i svo groblje oko crkve, sa arheolokog stanovita vrlo interesantni, da su tu nesumnjivo sacuvani tragovi barem pet-es minulih vjekova.
Kad je pocelo otkopavanje temelja i uklanjanje debelih naslaga ilovace, odmah pored nekadanjeg ulaza u crkvu, sa lijeve strane, na dubini od skoro dva metra, ukazala se iroka, ravna ploca. Bio je to znak da je u pitanju grobnica, sigurno veoma stara i svakako neke znamenite licnosti, cim se nalazi na tom mjestu, uz ulaz u crkvu. Stoga je u pomoc pozvana i ekipa antropologa na celu sa profesorom dr Boinom Ivanovicem.
Cim je podignuta pokrovna ploca, ukazala se grobnica, oivicena sa cetiri dugacke ploce i ispunjena dvadesetak santimetara debelim slojem najfinije, kao brano sitne ilovace, u kojem su se odmah ukazale veoma dobro ocuvane ljudske kosti.
Naravno, naucnicka opreznost, ozbiljnost i odgovornost, nisu dopustili profesoru Ivanovicu da odmah kae neto odredenije:
- Izvjesno je da se radi o vrlo starom coeku, pravom dinarcu, da je rec o veoma dobro ocuvanim posmrtnim ostacima, za ono vrijeme gorostasno razvijenog coeka, iako su veoma dugo u zemlji - kae Ivanovic i objanjava da su kosti tako dobro sacuvane zahvaljujuci upravo ilovaci koja se vremenom nataloila u grobu i prosto balsamovala skelet.
Vasojevici su, pak, tvrdo ubijedeni da su poslije es vekova nali grob svog prapretka Vasa, jer je poznato da je to mjesto uz temelj crkve, po crkvenim kanonima rezervisano za njenog ktitora, tim pre to je sasvim sigurno da u to doba na ovim prostorima nije bilo neke druge znacajnije, ni duhovne ni svjetovne, licnosti koja bi zasluila to grobno mjesto.
To uvjerenje temelje i na pisanim tragovima i na predanju u kojem ivi uvjerenje da je ovu crkvu podigao Vaso sa sinovima i da je potom i sahranjen tu nede pored crkve.
Cuvari tradicije
A prvi pomen Vasojevica, inace, datira iz 1444. godine. Konstantin Jirecek, naime, navodi jedan dokument iz tog vremena koji se cuva u Dubrovackom arhivu. Izvjesni Brajan Prodanic se ali dubrovackom sudu kako mu je eset gortaka, Pipera, Bjelopavlica i Vasojevica, napalo trgovacki karavan, ubilo brata i opljackalo robu.
Ako se zna da je potrebno barem sto godina da se nekom lokalitetu ili plemenskoj zajednici ustali ime po nekom od istaknutih predaka, onda se narodno predanje da je prapredak Vasojevica na ove prostore doselio polovinom cetrnaestog veka u potpunosti potvrduje.
U narodnom predanju se, inace, spominje i Vasoje i Vaso.
Po jednima, rijec je o jednoj te istoj licnosti, a po drugima poznatiji i mladi Vaso je potomak, unuk ili praunuk Vasojev. Predanje je, medutim, nedvosmisleno da je rodonacelnik Vasojevica direktni potomak Nemanjica, praunuk Nemanjinog sina Vukana. Po jednom vjerovanju, on je kao prebjeg ovamo doselio poslije Kosovske bitke, a po drugima to se desilo znatno ranije i doseljavanje je teklo znatno sporije. I iz sasvim drugog pravca - preko umadije u Madarsku, odatle u Dalmaciju, pa potom preko Hercegovine i istocne Bosne u Lijevu Rijeku.
Vasojevici su tu ivjeli sve do sedamnaestog vijeka, proirujuci pomalo teritoriju na racun okolnih plemena, a tek tada je krenula njihova ekspanzija u dolinu Lima i druge krajeve van stare postojbine. Kud god su se selili, medutim, ljubomorno su cuvali svoje tradicije i veoma naglaeno uvijek isticali svoje porijeklo i korijen, danas razgranat do gotovo nevjerovatnog broja bratstava.
-------
Ljudi koji su pravili istoriju
Uz temelj stare crkve na Noici kod Lijeve Rijeke, de je upravo podignuta nova bogomolja posvecena Svetom arhangaleu Mihailu, krsnoj slavi Vasojevica, otkriven grob i posmrtni ostaci Vjeruje se da kosti pripadaju rodonacelniku glasovitog i izuzetno brojnog i razgranatog plemena
Selo Lopate
Kako u svojoj knjizi "Pleme Vasojevici" pie profesor dr Radoslav Jago Veovic, od tri bratstvenicke grupe, ovog plemena, najjaca i najbrojnija je ona koja je postala od Vasovog najstarijeg sina Raja. Nju cine tri podgrupe bratstava: Lopacani, Dabetici i Kovacevici.
Lopacani su:
Raketici, Radulovici, Popovici odnosno Veovici, Marsenici, Vulevici, Bojovici, Ðukici, Miloevici, Velidiknici, Cukici, Golubovici, Lalevici, Rajicevici, Ivanovici, Novovici, Vasovici, Pavicevici, Dragicevici, Mikovici, Neradovici, Aleksici, Vukainovici, Spasojevici, Stojanovici, Stojkovici, Vukicevici, Boricici, Labani, Mijovici, Radunovici, Radivojevici, Vukanici, Ugrenovici, Jelici, Perovici, Mirkovici, Ivanovici, Kikovici, Karadici, Sakovici, Folici, Zulevici... (Lopacani se, inace, tako zovu po selu Lopate iznad Lijeve Rijeke odakle poticu).
General Radomir Veovic
I Miloevic iz Vasojevica
Drugi ogranak Rajevica - Dabetici - su:
Dabetici, Deletici, Lekici, Ðekici, Novovici, Rajovici, Vukovici, Mircici, Labovici, Rosnici, Cirovici, Grozdanici, Lazarevici, Stanisavici - Ilici, Laskovici, Radunovici - Drndari, Kuburovici, Osmanlijici, Vulinici, Zonjici, Dragojevici, Ivanovici - Sjenoecani (od kojih su Bakici i Rajovici), zatim Arsenijevici, Protici, Vuksanovici, Lakicevici, Stanici, Lalici, Laici, urici, Kojici, Mitrovici, Palevici i Garcevici.
Treci ogranak - Kovacevici - su:
Kastratovici, Vojvodici, Micovici, Akovici, Ðuriici, Martinovici, Jojici, Simovici, Carevici, Medonici, Ðurkovici, Stanici, Otaevici, Bradici, Marijanovici, Rakici, Plavici, Ruici, Obradovici, Savici, Miketici, Jukici, Vuksanovici, Zekici, Vucicevici, Katanici, Vulici, arovici, Novicici, Aletici, Bacanovici, Dedovici, Ðinovici, Milovici, Taici i dr.
Od drugog Vasovog sina, Novaka, postala su bratstva:
Milikici, Tomovici, Radevici, Ðekici, Mujovici, Kicovici, Lakuici, Racici(ciji su ogranci Jelici i Vukici), zatim Asanovici, Boricici, LJubici, Nikolici, Miloevici, Pantovici, Zekovici, Radunovici, Radonjici, Malevici, Ivanovici u Slatini, potom Dujovici, Marnici, Bakici, Prelici, Dragovici, Culafici, Mimovici, Adici, Babovici, Cakici, Vukovici, Durovici, Radojevici, Lakovici, Orovici, Kocanovici, Salevici, Bandovici, Radojevici, Radosavljevici, Vukadinovici, Mitrovici, Ðekovici, Matovici, Zujovici itd.
Konsulov grob
Njego je, istini za volju, Nikoli Miloevicu, cijeg se ugleda i uticaja u Vasojevicima nesumnjivo plaio, na mjestu njegove pogibije podigao spomenik, ali je Njegoev naslednik, knjaz Danilo, naredio da se spomenik srui i da ne ostane traga od njega, cime je posredno potvrdio da je cetinjski dvor poradio o glavi ovog glasovitog Vasojevica. Spomenik je sruen, ali mu je narod zagarackog kraja podigao drugi - mjesto njegove pogibije se i danas zove Konsulov grob.
I treca bratstvenicka grupa, Mijomanovici, od Vasovog treceg sina Mija, kao i prethodne dve, ima svoje podgrupe, a uglavnom joj pripadaju sledeca bratstva:
Delevici, Cemovici, Joksimovici, Micovici, Ceranici, Markovici, tipalji, Zecevici, Sajicici, Maslovarici, Dubaci, Guberinici, Fatici, Novovici, Mikovici, Vukovici, Leposavici, Ðerkovici, Turovici, Jovovici, Vucelici, Vujovici, Savovici, Vukicevici (razliciti od Vukicevica Lopacana), Stijovici, Corci - unjevici, Bajici, arbajici, Maliici, Nedici i Krucici.
Valja napomenuti da su svi ovi podaci uzeti iz knjige dr Veovica "Pleme Vasojevici", objavljene prije ezdeset godina i da moe biti i nisu potpuni, da su se neka bratstva moda u meduvremenu istraila ili se koje novo razvilo, ali je sasvim sigurno da svi Vasojevici dobro znaju i ljubomorno cuvaju uspomenu na svoje porijeklo, cak i kada se u pojedinim bratstvenickim grupama, kao to se vidi, ponavljaju pojedina prezimena.
Svi, Vasojevici, medutim, prvenstveno isticu da su sa Noice, iz Lijeve Rijeke, de je ivio njihov prapredak Vaso i de se i danas, pored ostataka njegove crkve, nalaze i tragovi njegove kuce.
Inace, ne bez ponosa, Vasojevici u svakoj prilici isticu i ko sve vodi porijeklo iz svog plemena. Prije svih svakako, oca srpske pismenosti, Vuka Stefanovica Karadica i Karadorda Petrovica (kralj Petar Prvi Karadordevic je jo prije dolaska na prijesto tajno da novac da se u Kraljima kod Andrijevice, na mjestu odakle je u Srbiju odselio njegov predak, podigne kuca koja i danas postoji).
Odavde je, kako Vasojevici tvrde, potekao i vojvoda Lazar Mutap, i Svetozar Markovic, i vojvoda Petar Bojovic, pa vojvoda Miljan Vukov, vojvoda Gavro Vukovic, Jovan ujovic, iguman Mojsije Zecevic, da se i ne govori o mnogobrojnim generalima, narodnim herojima, umetnicima i stvaraocima (pisci Mihailo Lalic i Radovan Zogovic i slikar Jovan Zonjic svakako su nezaobilazni i najistaknutiji) i drugim znamenitim licnostima iz novije istorije. Pored ostalih, i doskoranji pre$ednik SR Jugoslavije, Slobodan Miloevic, porijeklom je Vasojevic.
Vojvoda Gavro Vukovic
Dvije brigade u dva rata
Po ulozi koju su imale, ne samo u istoriji ovoga kraja i plemena, po svojoj sudbini, posebno su, cini se, zanimljive licnosti kneza Nikole Miloevica Vasojevica, zvanog Nikola Konsul, i denerala Radomira Veovica.
Za Nikolu Miloevica (ivio u prvoj polovini devetnaestog vijeka) Radomir Guberinic u knjizi o njemu kae da je bio visoki ruski oficir i vojni atae u Carigradu, glavni ininjer Knjaevine Srbije i prvi projektant magistralnog puta Beograd-Bar, turski general, engleski konzul, osnivac prve srpske kole u Turskoj, putopisac, pjesnik, rodoslovik i kartograf, Evropljanin sa cetiri dravljanstva, koji je govorio trinaest jezika, osnivac i prvi knjaz Knjaevina Vasojevica.
Ubijen je 1844. godine iz za$ede koja mu je, izgleda po Njegoevom naredenju, pripremljena u Zagaracu, nedaleko od Danilovgrada, na putu iz Vasojevica prema Cetinju, kamo je iao na Njegoev poziv.
Vasojevici su u balkanskim i Prvom svetskom ratu imali dvanaes bataljona vojske, odnosno dvije brigade. Gornjovasojevickom je komandovao deneral Radomir Veovic, jedno vrijeme bio i ministar vojni Crne Gore.
U nizu kontroverzi, koje i do danas traju oko ove znacajne licnosti, posebno se pamti njegov govor koji je 1922. godine odrao na Knjaevcu u Andrijevici prilikom otkrivanja spomenika poginulim Vasojevicima u balkanskim i Prvom svetskom ratu.
Tada vec penzionisani deneral je stao pred stroj svojih preivjelih boraca, postrojenih ispred spomenika poginulih drugova i rekao samo ovo:
- Junaci! Ja sam danas najsrecniji i najnesrecniji coek na svijetu. Najsrecniji to ovaj spomenik junacima palim za slobodu podiemo u miru i slobodi, a najnesrecniji to na njemu nema moga imena.
B.S.
Nikola Konsul- crte slikarke Beke Maslicic
Kraj
